W sercu stambulskiej dzielnicy Sultanahmet stoją naprzeciwko siebie dwie monumentalne świątynie. Hagia Sophia przypomina o czasach bizantyjskiego Konstantynopola, a Błękitny Meczet o epoce sułtanów osmańskich. Dzieli je kilkaset metrów i ponad tysiąc lat historii.
Pomiędzy budowlami rozciąga się plac z alejkami, zielenią i fontanną. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Stambułu, w którym można przyjrzeć się obu świątyniom podczas jednego spaceru.
Hagia Sophia – świątynia Mądrości Bożej
Historia obecnej Hagia Sophii rozpoczyna się w VI wieku. Cesarz Justynian I polecił wznieść nową świątynię po zniszczeniu wcześniejszego kościoła podczas powstania Nika. Prace trwały od 532 do 537 roku, a projekt powierzono Antemiuszowi z Tralles i Izydorowi z Miletu.
Nazwa Hagia Sophia oznacza „Świętą Mądrość”. Budowlę poświęcono Mądrości Bożej. Przez wieki była jedną z najważniejszych świątyń chrześcijańskich i miejscem związanym z ceremoniami cesarstwa bizantyjskiego.
Najbardziej charakterystycznym elementem budowli jest ogromna kopuła. Okna u jej podstawy wpuszczają światło do wnętrza, nadając konstrukcji wrażenie lekkości. Rozwiązania zastosowane w Hagia Sophii wywarły wpływ na późniejszą architekturę sakralną, również na osmańskie meczety.
Po zdobyciu Konstantynopola przez Osmanów w 1453 roku świątynię przekształcono w meczet. W kolejnych stuleciach do jej otoczenia dodawano elementy charakterystyczne dla architektury osmańskiej, w tym minarety. Od 1935 roku budowla funkcjonowała jako muzeum, a w 2020 roku ponownie stała się meczetem.
Mozaiki i ślady różnych epok
Wnętrze Hagia Sophii zachowało elementy pochodzące z różnych okresów. Szczególną uwagę przyciągają bizantyjskie mozaiki, a także wielkie kaligraficzne medaliony związane z okresem osmańskim. Marmurowe ściany, kolumny i monumentalna przestrzeń pozwalają dostrzec, jak zmieniała się funkcja budowli na przestrzeni stuleci.
Historia Hagia Sophii nie skończyła się wraz z jedną epoką. Kolejni władcy i konserwatorzy pozostawiali tu ślady swojej działalności, dzięki czemu budowla stała się świadectwem przemian samego miasta.
Błękitny Meczet – świątynia sułtana Ahmeda
Po drugiej stronie placu wznosi się Meczet Sułtana Ahmeda, szerzej znany jako Błękitny Meczet. Powstał na początku XVII wieku na polecenie sułtana Ahmeda I. Jego architektem był Sedefkâr Mehmed Ağa.
Świątynia wyróżnia się układem kopuł i półkopuł, które stopniowo opadają od wielkiej kopuły centralnej. Z zewnątrz uwagę przyciąga także sześć smukłych minaretów. Monumentalny dziedziniec i otaczające go arkady stanowią część całego założenia.
Popularna nazwa „Błękitny Meczet” pochodzi od barw ceramicznych płytek zdobiących jego wnętrze. Niebieskie, zielone i białe ornamenty wraz ze światłem wpadającym przez okna tworzą charakterystyczny wystrój świątyni.
Dwie świątynie i jeden plac
Hagia Sophia i Błękitny Meczet powstały w różnych czasach, lecz spacer między nimi pozwala zobaczyć związki między architekturą bizantyjską i osmańską. Obie budowle nadają panoramie Sultanahmet rozpoznawalny kształt, a każda opowiada osobny fragment historii Stambułu.
Plac i park pomiędzy nimi są miejscem spotkań mieszkańców oraz turystów. Wiosną pojawiają się tu kolorowe tulipany, które tworzą pierwszy plan dla widoku kopuł i minaretów. Wieczorem oświetlone zabytki można oglądać podczas spaceru po okolicy.
Wizyta w Sultanahmet
Obie świątynie są czynnymi miejscami modlitwy. Planując wejście do środka, warto przygotować odpowiedni strój, sprawdzić aktualne zasady dla zwiedzających i uszanować osoby uczestniczące w modlitwie.
Hagia Sophia i Błękitny Meczet należą do historycznych obszarów Stambułu wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W ich sąsiedztwie znajduje się również teren dawnego hipodromu, dzięki czemu spacer po Sultanahmet prowadzi przez miejsca związane z kilkoma epokami dziejów miasta.
