W Stambule pomiędzy wielkimi zabytkami mieści się jeszcze całe miasto: małe zakłady schowane pod poziomem chodnika, brukowane uliczki, stare biblioteki i koty odpoczywające wśród nagrobków. Spacer od meczetu Sulejmana do Hagii Sophii warto więc poprowadzić z niewielkim zakolem przez dzielnicę Vefa.
To właśnie tutaj monumentalna historia spotyka codzienne życie.
Trasa: Süleymaniye → zaułki Vefy → biblioteka Atıfa Efendiego → okolice kompleksu Şeyha Vefy → szkoła Recâiego Mehmeda Efendiego → meczet Şehzade → Beyazıt → Çemberlitaş → Sultanahmet → Hagia Sophia.
Na taki wariant warto przeznaczyć około pół dnia. Orientacyjnie to 4–5 kilometrów spaceru, zależnie od wybranych uliczek i dodatkowych przystanków.
Süleymaniye — początek wysoko nad miastem
Spacer zaczyna się przy meczecie Sulejmana Wspaniałego, jednym z najważniejszych dzieł Mimara Sinana. Świątynię wzniesiono w latach 1550–1557. Otaczał ją rozbudowany kompleks instytucji służących mieszkańcom: szkół, kuchni dla potrzebujących, szpitala i łaźni. Meczet był więc częścią znacznie większego założenia, w którym religia, nauka i pomoc społeczna tworzyły całość.
Oddalając się od reprezentacyjnych dziedzińców, trafiamy w zupełnie inną scenerię. Na zdjęciach kopuły i cztery minarety wyrastają ponad parkingiem, samochodami i nierównym terenem. Ten widok dobrze pokazuje Stambuł: wielkie zabytki są tu stale obecne, również w najbardziej zwyczajnych fragmentach miasta.
W jednym z pierwszych kadrów uwagę przyciąga niewielki zakład fryzjerski. Do drzwi schodzi się po stopniach, a przez szybę widać fotele i piecyk.
Kamienne turbany i koty przy kompleksie Şeyha Vefy
Trafiliśmy na cmentarz przy kompleksie Şeyha Vefy. Schody prowadzą pomiędzy starymi grobami, a nad nagrobkami wznoszą się cyprysy.
Şeyh Vefa, czyli Muslihiddin Mustafa, był XV-wiecznym mistrzem sufickim związanym z bractwem Zeyniyye. Od jego przydomka pochodzi nazwa okolicy. Jego mauzoleum powstało w 1491 roku, po jego śmierci.
Warto przyjrzeć się kamiennym stelom. Niektóre wieńczą rzeźbione nakrycia głowy, inne pokrywają ornamenty roślinne i kaligrafia. Na zdjęciach szczególnie dobrze widać, jak różnorodne są ich formy. No i oczywiście kociaki 😊
Meczet Şehzade — opowieść o zmarłym księciu
Dziedziniec z arkadami i zadaszoną fontanną należy do meczetu Şehzade, czyli Meczetu Książęcego. Rozpoznanie wspierają charakterystyczne dekoracje minaretów oraz układ kopuł.
Świątynia powstała w latach 1543–1548 z fundacji Sulejmana Wspaniałego, ku pamięci jego zmarłego syna Mehmeda. Zaprojektował ją Mimar Sinan. Był to jego pierwszy wielki kompleks cesarski, z centralną kopułą wspartą czterema półkopułami.
Widoczna na kilku fotografiach wysoka kazalnica ze schodami to minbar. Obok znajduje się mihrab, wnęka wskazująca kierunek modlitwy ku Mekce. W tych kadrach architektura pozostaje tłem dla ludzi skupionych na modlitwie.
Bierzemy taxi i jedziemy pod główny bazar.
Hagia Sophia — finał pomiędzy epokami
Obecną Hagię Sophię zbudowano w latach 532–537 na polecenie cesarza Justyniana. Jej nazwa oznacza Świętą Mądrość. Projekt stworzyli Antemiusz z Tralles i Izydor z Miletu, a świątynię uroczyście otwarto 27 grudnia 537 roku.
Po zdobyciu Konstantynopola w 1453 roku została przekształcona w meczet. W 1935 roku udostępniono ją jako muzeum, a w 2020 roku ponownie rozpoczęła pełnienie funkcji meczetu. Jej dzieje skupiają w jednym miejscu najważniejsze przemiany miasta.
Na zdjęciu widać ją zza drzew, ulicznego stoiska i spacerujących ludzi. Po drodze przez biblioteki, cmentarze i zaułki ten widok staje się naturalnym finałem: od Stambułu oglądanego z bliska docieramy do budowli znanej na całym świecie.
Jeszcze kilka kroków: Brama Cesarska Topkapı
Ostatnia fotografia przedstawia Bâb-ı Hümâyun, czyli Bramę Cesarską pałacu Topkapı. To osobny zabytek tuż obok Hagii Sophii, otwierający drogę na pierwszy dziedziniec pałacu.
Brama pochodzi z 1478 roku, z czasów Mehmeda II Zdobywcy. Zwracają uwagę jej marmurowy portal oraz złocone inskrypcje. Można potraktować ją jako krótki dopisek do spaceru — albo początek kolejnej opowieści, tym razem o siedzibie osmańskich sułtanów.