North Berwick to niewielkie nadmorskie miasteczko w East Lothian, około 35 km na wschód od Edynburga. Łączy port rybacki, szerokie plaże, wiktoriańską zabudowę i wyjątkowe krajobrazy zatoki Firth of Forth.
Nad miastem wznosi się wygasły wulkan North Berwick Law, a na morzu dominuje charakterystyczna sylwetka Bass Rock.
Ślady osadnictwa w okolicy North Berwick liczą przynajmniej 2000 lat. W pobliżu North Berwick Law odkryto między innymi pozostałości domostw, pól i pochówków z epoki żelaza.
Miejscowość rozwinęła się przy przystani promowej. Pielgrzymi zmierzający do grobu św. Andrzeja przeprawiali się stąd przez zatokę Firth of Forth do Fife, a następnie szli do St Andrews.
Przy obecnym porcie, na Anchor Green, znajdują się pozostałości najstarszego kościoła St Andrew’s Old Kirk. Prawdopodobnie właśnie tutaj pielgrzymi modlili się przed niebezpieczną przeprawą.
North Berwick uzyskało status królewskiego miasta – royal burgh – i korzystało z przywilejów handlowych.
North Berwick zapisało się w historii przez jedne z najbardziej znanych szkockich procesów o czary. W latach 1590–1592 oskarżono kilkadziesiąt osób o wywołanie sztormu, który miał zatopić statek przewożący króla Jakuba VI i jego żonę Annę Duńską.
Według oskarżeń czarownice miały spotykać się nocą w kościele w North Berwick, zawierać układy z diabłem i odprawiać rytuały. Zeznania uzyskiwano torturami, dlatego nie mają wartości jako opis rzeczywistych wydarzeń.
Najbardziej znaną ofiarą była Agnes Sampson, uzdrowicielka i akuszerka. Po torturach przyznała się do czarów i została stracona w Edynburgu w 1591 roku. Procesy wywarły duży wpływ na obsesję Jakuba VI dotyczącą magii i demonologii. Rada East Lothian określa je jako jedne z najbrutalniejszych prześladowań o czary w historii Szkocji.
Od XVII wieku coraz większe znaczenie miało rybołówstwo. W XIX wieku doprowadzenie kolei zmieniło North Berwick w modny nadmorski kurort odwiedzany przez mieszkańców Edynburga, Glasgow i Londynu.
Miasteczko reklamowano jako „Biarritz of the North”. Powstały eleganckie wille, hotele, pola golfowe i odkryty basen morski. Basen został później zamknięty i rozebrany, ale zachował się w pamięci mieszkańców oraz na licznych fotografiach.
North Berwick pozostaje także ważnym ośrodkiem golfa. Tutejszy West Links należy do najstarszych nadal używanych pól golfowych na świecie.
Co warto zobaczyć
Port i St Andrew’s Old Kirk
Zabytkowy port jest sercem miasteczka. Warto obejść nabrzeże, zobaczyć łodzie rybackie, Lobster Hatchery i ruiny starego kościoła pielgrzymów na Anchor Green.
Przy dobrej widoczności można stąd zobaczyć kilka wysp:
- Bass Rock;
- Craigleith;
- Lamb;
- Fidra;
- May w dalszej części zatoki.
Bass Rock
Bass Rock to wysoka na około 107 metrów wyspa pochodzenia wulkanicznego. Z daleka latem wygląda niemal na białą, ponieważ pokrywają ją dziesiątki tysięcy głuptaków północnych.
Na wyspie znajdowały się kolejno:
- wczesnochrześcijańska pustelnia;
- średniowieczna kaplica;
- twierdza;
- więzienie państwowe;
- latarnia morska.
Obecnie to jedno z najważniejszych miejsc lęgowych głuptaka północnego. Ptaki można obserwować z lądu, za pomocą kamer Scottish Seabird Centre albo podczas rejsu.
Scottish Seabird Centre
Centrum przy porcie prezentuje przyrodę zatoki Firth of Forth. Interaktywne kamery pozwalają obserwować ptaki na wyspach, a z portu wypływają rejsy w kierunku Bass Rock i Isle of May.
Latem podczas rejsów można zobaczyć:
- głuptaki;
- maskonury, szczególnie wcześniej w sezonie;
- nurzyki;
- alki;
- foki;
- czasami delfiny.
Na Bass Rock znajduje się jedna z największych kolonii głuptaków północnych na świecie.
North Berwick Law
To samotne wzgórze wulkaniczne o wysokości 187 metrów. Choć nie jest wysokie, podejście jest strome. Ze szczytu rozciąga się panorama North Berwick, Bass Rock, wybrzeża East Lothian i zatoki Firth of Forth.
Na szczycie znajdują się:
- pozostałości dawnego punktu obserwacyjnego;
- ślady posterunków z XVIII wieku;
- stanowisko obserwacyjne z okresu II wojny światowej;
- replika szczęki wieloryba.
Szczęki wielorybów ustawiano w tym miejscu przez ponad 250 lat. Dzisiejszy obiekt jest repliką. Wejście i zejście zajmują zwykle 1,5–2 godziny.
