Glasgow to największe miasto Szkocji, które przez wieki było jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych Wielkiej Brytanii.
Dawniej słynęło ze stoczni, handlu i przemysłu ciężkiego, dziś przyciąga turystów zabytkami, muzeami, sztuką uliczną i niezwykłą architekturą. Choć często pozostaje w cieniu Edynburga, ma zupełnie inny charakter. Jest mniej turystyczne, bardziej surowe, ale jednocześnie pełne ciekawych miejsc i historii.
Podczas naszej wizyty w Glasgow skupiliśmy się przede wszystkim na historycznej części miasta, odwiedzając średniowieczną katedrę, monumentalny cmentarz Necropolis, najstarszy zachowany dom w Glasgow, a także centrum z jego słynnymi muralami i galerią sztuki.
Katedra św. Mungo – średniowieczne serce Glasgow
Jednym z najważniejszych zabytków miasta jest Glasgow Cathedral, znana również jako katedra św. Mungo (St Mungo's Cathedral). To jeden z najcenniejszych przykładów średniowiecznej architektury sakralnej w Szkocji.
Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w XII wieku, a jej późniejsze rozbudowy nadały jej charakterystyczny gotycki wygląd. Katedra jest szczególnie wyjątkowa, ponieważ przetrwała szkocką reformację w XVI wieku, podczas której wiele katolickich świątyń zostało zniszczonych lub poważnie przebudowanych.
Największe wrażenie robi monumentalne wnętrze z wysokimi sklepieniami, kamiennymi kolumnami i pięknymi witrażami. Szczególnie interesująca jest dolna część katedry, gdzie znajduje się krypta z grobem św. Mungo, patrona i jednego z najważniejszych świętych związanych z Glasgow.
Według tradycji św. Mungo, znany również jako Kentigern, założył w VI wieku wspólnotę religijną, wokół której zaczęło rozwijać się miasto.
Katedra jest jednym z nielicznych średniowiecznych kościołów na szkockim lądzie, które zachowały się w tak dobrym stanie.
Glasgow Necropolis – miasto umarłych na wzgórzu
Tuż za katedrą znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Glasgow – Glasgow Necropolis, monumentalny wiktoriański cmentarz położony na wzgórzu.
Cmentarz otwarto w 1833 roku. Inspiracją dla jego powstania był słynny paryski Père-Lachaise. Nekropolia zajmuje rozległe wzgórze, z którego rozciąga się wspaniały widok na katedrę i panoramę miasta.
Na cmentarzu pochowano około 50 tysięcy osób, choć liczba nagrobków i pomników jest znacznie mniejsza. Znajdziemy tutaj imponujące mauzolea, obeliski, rzeźby aniołów oraz grobowce bogatych kupców, przemysłowców i innych wpływowych mieszkańców Glasgow.
Jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów jest wysoki pomnik Johna Knoxa, szkockiego reformatora religijnego, ustawiony na szczycie wzgórza w 1825 roku, jeszcze przed oficjalnym otwarciem cmentarza.
Spacer wśród starych nagrobków pozwala poczuć atmosferę XIX-wiecznego Glasgow. To miejsce bardziej przypomina rozległy park pełen zabytków niż typowy cmentarz. Szczególnie efektownie prezentuje się stąd katedra, której ciemna sylwetka wyrasta ponad okoliczną zabudowę.
Provand's Lordship – najstarszy dom w Glasgow
Niedaleko katedry znajduje się Provand's Lordship, najstarszy zachowany budynek mieszkalny w Glasgow.
Dom pochodzi z 1471 roku i jest jednym z niewielu ocalałych przykładów średniowiecznej zabudowy miasta. Powstał jako część zabudowań związanych z dawnym szpitalem św. Mikołaja, ufundowanym przez biskupa Andrew Muirheada.
Budynek przetrwał ponad pięć stuleci, mimo że otaczające go średniowieczne Glasgow praktycznie zniknęło.
Wewnątrz można zobaczyć pomieszczenia urządzone zabytkowymi meblami, które przybliżają życie mieszkańców miasta w dawnych czasach. Niskie stropy, drewniane elementy wyposażenia i kamienne ściany pozwalają wyobrazić sobie, jak wyglądało życie w szkockim domu przed wiekami.
Za budynkiem znajduje się niewielki ogród St Nicholas Garden, inspirowany tradycyjnymi ogrodami leczniczymi.
Provand's Lordship to wyjątkowy zabytek, który przypomina o czasach, gdy Glasgow było jeszcze niewielkim średniowiecznym miastem skupionym wokół katedry.
Murale Glasgow – sztuka na ulicach miasta
Glasgow słynie również ze sztuki ulicznej. W centrum miasta powstała trasa City Centre Mural Trail, prowadząca wśród wielkoformatowych malowideł zdobiących ściany kamienic i innych budynków.
Murale zaczęły pojawiać się w ramach miejskich inicjatyw mających ożywić przestrzeń publiczną i nadać nowe życie zaniedbanym ścianom.
Jednym z najbardziej znanych artystów związanych z tym projektem jest australijski twórca Smug, czyli Sam Bates. Jego prace wyróżniają się niezwykle realistycznym stylem, a niektóre wyglądają niemal jak gigantyczne fotografie.
Do najbardziej rozpoznawalnych murali Glasgow należą:
-
St Mungo – przedstawiający współczesną interpretację patrona miasta, trzymającego w dłoniach rudzika.
-
The World's Most Economical Taxi – humorystyczne przedstawienie unoszącej się taksówki.
-
Honey... I Shrunk the Kids – mural przedstawiający ogromną dziewczynkę z lupą.
-
The Clutha – malowidła nawiązujące do historii miasta i postaci związanych z Glasgow.
Spacerując ulicami centrum, można odkrywać kolejne prace, które doskonale kontrastują z historyczną i przemysłową architekturą. To jeden z ciekawszych sposobów poznawania współczesnego Glasgow.
Gallery of Modern Art – sztuka współczesna w centrum Glasgow
W samym centrum miasta, przy Royal Exchange Square, znajduje się Gallery of Modern Art (GoMA), jedna z najważniejszych galerii sztuki współczesnej w Szkocji.
Galeria mieści się w neoklasycystycznym budynku z XVIII wieku, który pierwotnie był rezydencją bogatego kupca Williama Cunninghame'a. W kolejnych latach budynek pełnił różne funkcje, a w 1996 roku otwarto w nim galerię sztuki współczesnej.
GoMA prezentuje prace artystów szkockich i zagranicznych, obejmujące malarstwo, fotografię, rzeźbę, instalacje i sztukę multimedialną. Wystawy często podejmują aktualne tematy społeczne i kulturowe.
Jednak jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli galerii jest obiekt znajdujący się przed jej wejściem.
To pomnik księcia Wellingtona, na którego głowie bardzo często można zobaczyć... pomarańczowy pachołek drogowy!
Umieszczanie pachołka na głowie pomnika stało się lokalną tradycją i jednym z najbardziej charakterystycznych, humorystycznych symboli Glasgow. Pomimo prób jego usuwania zwyczaj przetrwał i dziś jest niemal atrakcją turystyczną.
Glasgow – miasto kontrastów
Glasgow potrafi zaskoczyć. Z jednej strony mamy tutaj średniowieczną katedrę, zabytkowy dom z XV wieku i monumentalną wiktoriańską nekropolię. Z drugiej – nowoczesną sztukę, kolorowe murale i tętniące życiem centrum.
W przeciwieństwie do Edynburga, który zachwyca zwartą historyczną zabudową i zamkiem górującym nad miastem, Glasgow pokazuje bardziej przemysłowe i wielkomiejskie oblicze Szkocji.
Nasza wizyta pozwoliła zobaczyć tylko część atrakcji miasta, ale wystarczyła, aby przekonać się, że Glasgow zdecydowanie zasługuje na uwagę. Szczególnie polecam spacer od katedry przez Necropolis i Provand's Lordship, a następnie przejście przez centrum w poszukiwaniu murali i wizytę w Gallery of Modern Art.
To doskonałe połączenie historii, architektury i współczesnej kultury, które sprawia, że Glasgow ma swój niepowtarzalny charakter.
